ზვიად რატიანი| პოეზია


* * *

გულს ვერ უბრძანებო, რომ ამბობენ,
მე არა მჯერა.
უბრძანებ კიდევაც და
მეტსაც უზამ:
რასაც გინდა, იმას დააჯერებ,
საითაც გინდა, იქეთ გადაჰქაჩავ.
რა სიყვარულსაც შეაპარებ,
იმას შეიწოვს.

გულს ერთადერთი შეუძლია –
მერე განანოს!

______________________________________________________________________________


* * *

ხომ ყოფილა, ბავშვობაში,
როდესაც რამე ისეთი ნივთი,
რომელიც შენი ბავშვობის გამო,
ავადმყოფურად გიზიდავდა,
სადმე მაღალზე შემოუდიათ
და შენთვის ასე გადაუმალავთ.
და არ გყოფნიდა შენი ტანი
და შენი მოკლე ტერფების სიგრძე –
ფეხის წვერებზეც თუ დადგებოდი –
რომ იმისათვის თვალი შეგევლო.

სიხარული…
მე ხომ უკვე გავიზარდე
და იმასაც უკვე მივხვდი,
რომ არსებობს ამ ქვეყნად კიბე,
მაგრამ იგი
ეკალბარდით არის შეკრული
და სისხლისმწოველ საფეხურებზე
ფეხშიშველი უნდა ახვიდე,
რადგან სხვაგვარად
ვერ იხილავ და ვერ მიწვდები!

__________________________________________________________________________________________

ნეგატივი. 20 წლის შემდეგ

ჩვენ, ვინც არასდროს გამოვალთ გარეთ
და ხმას არასდროს შევუერთებთ მშიერ რაინდებს,
არც საპროტესტო წერილებზე მივაწერთ გვარებს
და სხვებსაც, თუკი დაგვიჯერეს, გამოვარიდებთ
ასეთ საქმეებს, დიდ საქმეებს. საკუთარ წვენში
ვინც ვიხარშებით, და ხანდახან თუკი ხმამაღლა
რამე დაგვცდება – მხოლოდ ვიწრო, შინაურ წრეში,
და ისიც მაშინ, თუ სასმელმა გაგვაამაყა.

– ჩვენ, ვნც არასდროს ავტუზულვართ ჩარაზულ კართან
და თუ შევდივართ, იქ შევდივართ, სადაც გვიშვებენ.
ვინც ვკეტავთ ფანჯრებს და სასწრაფოდ ვაფარებთ ფარდას,
როცა ქუჩიდან განწირული ისმის მიშველეთ.
ვინც დიდხანს არვის ვუჩერდებით სალაპარაკოდ,
განსაკუთრებით – თუკი სურვილს თვითონ იჩენენ.
ვინც არა მხოლოდ წაკითხულს და სხვისგან განაგონს,
ჩვენივე თვალით ნანახსაც კი ვეღარ ვიჯერებთ.

– ჩვენ, ვინც არასდროს ვეზიდებით სხვების ჩემოდნებს.
არც სხვას დავიხმართ; მითუმეტეს – თუა ნაცნობი.
ვინც მუდამ ვცდილობთ, არავისგან გავირჩეოდეთ
არც სისუსტით და, მთავარია, არც ვაჟკაცობით.

– ვინც ახალ ამბებს დაბალ ხმაზე ვუსმენთ ყოველთვის,
რომ მეზობელმა არ გაიგოს, ქვეყნის ავ-კარგი
ჩვენც რომ გვადარდებს. და როდესაც იქ უცხოეთის
სიახლეებზე გადადიან და დასაკარგი,
უფრო სწორად კი – დასამალი, არაფერია,
ტელევიზორებს ბოლო ხმაზე ავაგუგუნებთ
და ვაღებთ ფანჯრებს. ვინც ვიცინით, როცა მღერიან,
და მაშინ ვმღერით, როცა ირგვლივ ყველა სლუკუნებს.

———————
– შვილო, განა ჩვენ გაჩენიდან ასე ვიყავით!
დედის მუცლიდან, აკვნიდანვე კი არ შეგვახმა
შუშის თვალებით გაწყობილი ცვილის ნიღაბი;
შენ ეს თვალები ოცი წლის წინ უნდა გენახა –
ანთებულები სიამაყით, შავ-მეწამული
დროშების ქარში, ბნელ ქუჩებში, როდესაც ქშენით
ხმის ჩახლეჩამდე გავყვიროდით: ენა, მამული,
სარწმუნოება…
შავლეგ, შენი…
სულ შენი, შენი,
შენი ბრალია ყველაფერი! ჩვენს ცას, მხიარულს,
შენ წააფარე შენი შავი ჩოხის კალთები
და გაგვახედე უფსკრულისკენ, სამოთხეაო;
ჩვენ ვიწამეთ და გვიხაროდა, როგორ ვმრავლდებით,
როგორ ვიჩოქებთ სველ ასფალტზე, როგორ ვსისინებთ,
დარწმუნებულნი, რომ ვლოცულობთ. ჩვენი ლოცვები
არ დარჩენილან უპასუხოდ – მალე ისმინეს,
ანუ მალევე დავაჩერდით ტყვიით მოცელილ
ჭაბუკს, რომელიც იცინოდა… პირველს… მეასეს…
და ჯერ ვინატრეთ მათი ბედი, მერე შევცვივდით
ბუჩქებში, სადარბაზოებში, სადაც შევასწრეთ,
და რადგან უკვე ვეღარაფერს ვეღარ შევცვლიდით,
ამოვაყოლეთ გულისრევას ყველა იმედი,
ყველა ოცნება. საკუთარ თავს სიტყვა მივეცით,
რომ საქართველოს უსათუოდ ვაზღვევინებდით
ამ დაცინვისთვის: ისარგებლა ჩვენი სიბეცით
და ჩვენი ხელით მოინდომა გამოსაშვები,
მოჭარბებული სისხლისაგან დაცლა-განტვირთვა;
გადახალისდა მისი მიწა მკვდარი ბავშვებით,
ცრემლით განელდა მისი წყლები, რადგან ატირდა
ყველა, – ჩვენს გარდა, – ჩვენი ხვედრი ბევრად მძიმეა,
რადგან იმ ბავშვებს ყოველ ღამით გვერდით ვუწვებით
და ასე ვხდებით უკვდავები.
ნუ გეცინება,
ეს ჩვენ დავღუპეთ საქართველო ჩვენი გულწრფელი
და საზეპირო სიყვარულით. როგორ ვუმზერდით,
როგორი რწმენით, რამდენიმე წამებულ შეშლილს,
რომლებსაც ფრთებით შეენიღბათ ხმელი კუზები,
ხოლო წვერებით – თითო წყვილი ელვარე ეშვი.
ისინი მოკვდნენ. საზეიმოდ. თითმის ელოდნენ
და ბოლოს მისცეს უხილავი ჩვენთვის ნიშანი___
უცებ იფეთქეს და აალდნენ, ჩვენ კი ვმღეროდით.
ბოლოს გავხვეტეთ მათი ფერფლი, და დავიშალეთ.

———————–
– და ჩვენ არასდროს გამოვალთ გარეთ,
ხმას აღარასდროს შევუერთებთ შეშლილ ფანტომებს,
მთელ უკვდავებას მრავლისმეტყველ დუმილში გავლევთ
და არსად, გარდა სიზმრებისა, კვალს არ დავტოვებთ.
ხოლო სიზმრებში – იქ ვერასდროს თავს ვერ დავაღწევთ
იმ წლებს, იმ გვამებს, იმ სამშობლოს, სადაც უწყვეტად
ახალი სისხლი, თბილი სისხლი, წვეთავს ტალახზე,
სადაც შვილები მოკლულ მამებს გვერდით უსხედან
და აღვიძებენ. იმ სიზმრებში ისევ განგაშის
მჭახე და სისხლის გამყინავი რეკენ ზარები
და ისევ, პალტოს საყელოში, როგორც სანგარში,
თავჩარგულები, ბნელ ქუჩებში მივიპარებით
და ვცდილობთ, დროზე გავერიდოთ ქალაქს ნაომარს,
ფრთხილად ვაბიჯებთ იქ მიმოყრილ შავ-თეთრ ბიჭუნებს;
უკნიდან ვიღაც გამუდმებით ყვირის
გაუმააარ…
ჩვენ კი ჩუმად ვართ. ისევ ყვირის. ისევ სიჩუმე.

______________________________________________________________________________________

* * *
არავითარი ნიჭი წინათგრძნობის –
დამინდო ღმერთმა.

მაგრამ,
რათა იღბლიანად არ მეგრძნო თავი,

მომცა მეორე:
წარსულის ნიჭი.

წარსულის,
სადაც გამუდმებით რაღაც იცვლება.

დღეს მახსოვს:
მაშინ დედაჩემმა ვერ დამინახა.

ხვალ მეხსომება:
დამინახა, მაგრამ არ მითხრა.

ზეგ კი მოვყვები:
მე დედაჩემს თვითონ ვუთხარი

_______________________________________________________________________________

წერილი საიდუმლო დედას

This is my letter to the World
That never wrote to Me
The simple News…
ემილი დიკინსონი

ისევ იმ ძველი სიყვარულით და იმ ძველივე
ერთგულებით გესალმები. წლების მანძილზე
არ გწერდი, რადგან იყო ეჭვი, რომ ჩემს წერილებს
ვიღაც კითხულობს. ალბათ არც ისე
საფუძვლიანი იყო ეჭვი, ალბათ თვითონვე
გამოვუგონე იგი ჩემს თავს, ხვდები, რატომაც.
რატა დროებით დაგმალვოდი. იმედს ვიტოვებ,
რომ მაპატიებ ამ სისუსტეს. ყველამ დამტოვა.

* * *
„ყველამ დამტოვა“ ტყუილია და ეს ნათქვამი
მიიღე, როგორც ნივთმტკიცება ჩემი ბინძური
უმადურობის; ერთადერთის, რაც მაიძულებს
ვწერო ლექსები. ყველა მათგანი
– ვგულისხმობ ლექსებს – არ შეიცავს თუმცა ოცნებას
ან იმას, რასაც ანდაზაში გულისხმობს ხავსი,
მე მაინც მიყვარს მათი წერა: როცა მოძვრება
გულიდან რარაც, გარეგნულად – ტკივილის მსგავსი.
ოღონდ ხაზს ვუსვამ, გარეგნულად! საერთოდ, არსი
დღეს უკვე არის არა სიღრმე, არამედ გარსი.

რაც ლამაზია, ყველაფერი არ იკოცნება.
შესაბამისად, მეც მრჩება შანსი
გავხდე მორწმუნე. თუნდაც მხოლოდ ლექსის ფარგლებში.
და მე ამ შანსით ვისარგებლებ. ახლა ადრეა.
რწმენა მოიცდის, მირჩევნია ფეხის ათრევა.
თუ თვლი, რომ მსგავსი მკრეხელობა არ მეკადრება,
მაშინ სხვანაირ ცხოვრებაში უნდა გაგეშვი.

* * *
მე ახლა ვზივარ სამსახურში დაჩემს გარშემო
ა რ ა ფ ე რ ი ა, თუ არ ჩავთვლით აპარატურას,
კომპიუტერებს, დანადგარებს. სწორედ საჩემო
არის გარემო, რასაც მხატვრულად
გაუცხოებას უწოდებენ. და ეს ბუნაგი,
მავთულებით და ნათურებით უხვად მორთული,
დღეს ჩემთვის არის უფრო უნაკლო,
უფრო მშვიდია და კომფორტული,
ვიდრე ბუნება, – სხვა რა გითხრა? – ვიდრე საწოლი,
ან ვიდრე ძუძუ, თვინიერი, ჯერ–არ–ნაწოვი.

რაც მთავარია, ამ კედლებში არასდროს ვნანობ,
რომ, ვთქვათ, წარსულში ვეღარაფერს ვეღარ გადავშლი;
ანუ აქ მართლა მარტო ვარ, ანუ
„ყველამ დამტოვა“ რჩება ძალაში.

* * *
ისევ იმ ძველი სიყვარულით, როგორც გითხარი,
და იმ ძველივე ერთგულებით, როგორც დავძინე,
გესალმები და, იმედია, თუმცა სიხარულს
არ მოგანიჭებს ეს წერილი, არც დაგამძიმებს.
წლები მიდიან, და თანდათან გადავიხარე
იმ აზრისაკენ, რომ შენს გარდა ყველა მამცირებს.

ჩემი არ ჯერათ. თითქოს ჯერათ, მაგრამ არ ჯერათ.
მე ამას ვგრძნობ და, შესაძლოა, არათუ ძველი
სიყვარულით და ერთგულებით, იქნებ ასჯერაც
მეტი სითბოთი გესალმები. არადა წერილს
ეს არ ეტყობა. და პირიქით, თითქმის არცერთი
გულწრფელი ფრაზა აქ არ არის, ანდა ითავსებს
რაღაც ხელოვნურს და უკადრისს, რადგან აქცენტი
გადატანილი არის რითმაზე.

* * *
შევეშვათ რითმებს. კარგად იცი, მათი შეწევნით
ვინმეს მოხიბლვა დიდ გმირობად აღარ ითვლება.
მეც არასოდეს – ესეც იცი – მათ არ ვეძებდი
(ეს შენც იცი და, მგონი, რითმებმაც),
რაც ალბათ კუჭის გავლენაა: მიყვარს კერძები,
რომელთაც დაჭრა არ ჭირდება და მიირთმევა
არა დანით და არა ჩანგლით, არამედ ხელით.
და თუ ამ სქემას გადავიტანთ ლექსებზე, მაშინ
მე მიყვარს ცივი პოეზია და არა ცხელი,
არა წვნიანში ჩალბობილი, არამედ ხმელი,
რომელიც თითქმის ქვავდება ხმაში.

* * *
გიგზავნი ლექსებს, ოღონდ ძველებს. ახლები არ მაქვს.
ბევრი არ არის, ათიოდე იქნება ერთად.
როგორც დედასთან არ მრცხვენია, გასარეცხ საცვალს
როცა მივუგდებ, ისევე შენთან
მე არ მრცხვენია ამ ლექსების. და თუ მრცხვენია,
მხოლოდ იმისი, რომ ბოლომდე ვერც მათ მივანდე
ყველა ტყუილი ჩემს შესახებ, შემყვა სიმართლეც,
ხოლო სიმართლე – მოსაწყენია.

* * *
ლესი რა არის? არაფერი. მხოლოდ ნაწერი.
ვერ გადაარჩევს ტყუილ–მართალს, როგორც საცერი.
ისიც არ იცის, შენ ვინა ხარ, ვისი მბაძველი.
ან მაგიდასთან მთელი ღამე რისთვის გაძელი.
ის ვერ იქნება ბრალმდებელი, და ვერც დამცველი,
რადგან უბრალოდ ნაწერია, მხოლოდ ნაწერი,
სადაც სივრცეში შეზღუდულ და დროში გაწელილ
სევდას ათავსებ. რა თქმა უნდა, ქებას არც ელი.

მისთვის არავინ არ დაგადგამს დაფნის გვირგვინებს.
უფრო პირიქით: ამ სევდასაც ვიღაც გიგინებს.
რაც, თავისთავად, საწყენია, მაგრამ გაძელი.
რამდენჯერ მითქვამს, ვიმეორებ ახლაც იგივეს:
დაე, ლექსებმა ჩემს შესახებ მეტი იცრუონ
და მომაწერონ, რაც არა ვარ. ნება მათია.
რაც არ მიქნია, დამაბრალონ. მე კი ვკისრულობ,
რომ მათ არაფერს არ დავუსლი. დემოკრატია.

* * *
დღეს მშრალი ხიდით ვორონცოვზე გადავდიოდი.
მზე ცადიოდა და ღვიოდა მუქ–მოწითალოდ
თუ მოყავისფროდ ყველაფერი – მტკვარიც, მიდამოც.
რაღაც ნაცნობი ფერი იყო; მგონი, იოდის.
ხიდის მოაჯირს დავეყრდენი, წავიპოეტე.
ვუმზერდი წყალს და ირიბ მზეში გათქვეფილ ჭადრებს.
თითქმის გულწრფელად გავიფიქრე: უკვე მოვედი,
და მტკვარს ჩავხედე (ასეთი რამ მომხდარა ადრეც;
მოხდება მერეც) და რარაცა მანიშნა მტკვარმა…
შენ ცუდს ნურაფერს გაიფიქრებ, მხოლოდ ვთამაშობ.
და ვიცი ცურვაც! მართალია, მთლად თევზიც არ ვარ,
მაგრამ არც მტკვარი არის ლამანში –

გადავცურავდი. რა თქმა უნდა, საქმე აქამდე
აღარ მისულა. გამოვფხიზლდი, ჩემ გზას გავყევი
და უკან დამრცა მშრალი ხიდიც, მღვრიე ნაკადიც
მთელი თავისი ანკესებით, და ბაყაყებით.

* * *
და გადავედი მოედანზე. იქ შემხვდა ქალი.
ასაკით უფრო გოგო ეთქმის, მაგრამ აბერებს
რუხი თავშალი. მორწმუნეა. ანუ მხევალი
უფლისა ჩვენის. მუდამ მაბნევენ
მსგავსი ქალები. არის მათში რაღაც უსულო.
შემხვდა და რარაც მომილოცა, მისურვა, მრავალს
კიდევ დავესწრო ღვთის შეწევნით. და მეც ვუსურვე.
რას მილოცავდა, აღარ მითხრა. ჩათვალა, არ ვარ
ისეთი კაცი, არ ვიცოდე. ძალიან შეცდა.
შობა–აღდგომა–გიორგობა, ამაზე მეტი
მე სხვა თარიღი არც მცოდნია არასდროს; მეც და
ალბათ თვითონაც სამი წლის წინ. ეს ქალი ერთი
თითქმის ლამაზი გოგო იყო სამი წლის წინათ.
მე მას ვიხსენებ ჩვეულებრივს, მუდამ მხიარულს.
რამ დააგროვა მის სიტყვებში ამდენი რკინა?
ვემშვიდობები; მიწვდის სანთელს, ნაკურთხიაო.

* * *
რატომ გიყვები ამ ყველაფერს? რატომ ჩავთვალე,
რომ ის ხარ, ვისაც ყველაფერი უნდა გავანდო?
რაც უფრო ვტყუი, შენ მითუფრო რად ხარ მართალი?
ან რატომ ვცდილობ, წარმოსახვა დავიავადო
შენით, რომელიც, თუ არსებობ, მისით არსებობ,
ამ წარმოსახვით. ის ყოველდღე გშლის და ხელახლა
ხატავს შენს სახეს, შენს ბაგეებს, თვალებს, ასევე
გიცვლის სახელებს, მაგრამ შენახვა
არ შეუძლია შენი ხატის; და სულ იცვლები.
და თუკი რამე არ იცვლება – მხოლოდ სიბნელე,
რომელშიც ზიხარ და მიყურებ გაფაციცებით.
და გსიამოვნებს, როცა ვიბნევი.

* * *
მე ახლა ვზივარ სამსახურში, ირგვლივ – შკალები,
დანადგარები, ეკრანები, ძნელი ნივთები,
რომლებსიც თითქმის ვერ ვერკვევი; არც ვეკარები.
დანადგარები ასხივებენ. და მე ვსხივდები.
გარეთ ცდილობს და ვერ ღამდება. მე აქ ვარ მარტო.
ღამის დარაჯი. თუ მორიგე. რაღაც ასეთი.
თურმე ტყუილად, სულ ტყუილად არ ვაფასებდი
ასეთ საქმეებს: გამორთო, ჩართო
და არაფერზე არ იფიქრო. ჩემში მატულობს
მექანიკური ორეული, რომელიც ათევს
თვითნაკეთ რამეს; რომლის ხელი ავტომატურად
ჯიბეში ეძებს სანთებელას… პოულობს სანთელს.

გადატეხილა. ორი თითით ვსრეს და ვამრთელებ.
რისთვის – არ ვიცი, მაგრამ ვიცი – უნდა ავანთო.
დანადგარები ასხივებენ, იწვის სანთელი.
იწვის უმიზნოდ. უფრო სწორად, უმისამართოდ.

* * *
იწვის სანთელი და ანათებს ფურცლის მართკუთხედს.
ცდილობს ჩაქრობას; ვეხმარები ცივი თითებით.
არ მაშინებდეს ერთი სიტყვა, სიტყვა „ნაკურთხი“,
ეჭვი არაა, შენ დაგინთებდი
სანთელს, და იგი ჩემთვის უცხო, შენთვის კი ალბათ
ნაცნობ ენაზე გიამბობდა ამ საღამომდის
ჩემს ცხოვრებაში მომხდარ ყველა მოსაწყენ ამბავს,
ოღონდ არც ისე მოსაწყენად, მე რომ გამომდის.

* * *
შენ იცი, ვინც ხარ. მე არ ვიცი. თუკი რითიმე
ამჟღავნებ შენს თავს, მხოლოდ ერთით: ფურცლის სიღრმეში
რამდენჯერ თითქმის გასაგონად ამოიხვნეშე,
რამდენჯერ თითქმის მომეჩვენა, როგორ ქვითინებ…

რამდენჯერ იყო, ვათხრევინე ფურცელი კალამს,
ფურცლის ქათქათა ზედაპირი, რომელიც გმალავს,
ზამთრის რამდენი უსინათლო ღამე ვათენე
და ტყუილია, რომ შეცდომა რამეს გვასწავლის:
ამოვთხრიდი და ვრწმუნდებოდი – ეს მერამდენედ –
სხვაში, ჯერ კიდევ ხელუხლებში, გადამასწარი.

* * *
მე ახლა ვზივარ სამსახურში და მეყვინთება.
ვაღებ ფანჯარას, რათა გრილი ჰაერის ტალღამ
გამომაფხიზლოს. სიბნელეა, და მხოლოდ მაღლა
უხმოდ მიფრინავს თვითმფრინავი: ქრება, ინთება
და ისევ ქრება ალისფერი ციცქნა ნათურა…
რა იქნებოდა – მომხდარიყო – და ამ ქვეყნიდან
წავსულიყავი სადმე სხვაგან, სადაც ქართულად
არვინ საუბრობს, არვინ მიცნობს, და იქ მეყიდა
სუვენირები, საჩუქრები – მათთვის, ვინც დამრჩა
საქართველოში; და მეწერა ხელის კანკალით
ბოდიშნარევი წერილები: „მე თვითონ მტანჯავს
ეს განშორება, და ახია“ – რაღაც ამგვარი.

* * *
შენ იცი, ვინც ხარ. მე არ ვიცი. მხოლოდ გიგზავნი
– ისიც სულ უფრო იშვიათად – მოზრდილ ბარათებს,
სადაც გიმტკიცებ, რომ არასდროს არ გიღალატებ,
რაცალბათ შენთვის სულერთია. შენი მიზანი
ალბათ არასდროს არ ყოფილა ჩემი ბავშვური
სიყვარული და ერთგულება; არც ის გადარდებს,
თუ ვეღარაფერს ვეღარ დავწერ, – რაც, სხვათაშორის,
მალე მომელის, თუკი მანამდე
რაღაც არ მოხდა ცხოვრებაში: თან უეცარი
და თან სწორედაც მოსახდენი, ნალოდინები.
თუ ისე დარჩა ყველაფერი, როგორც დღეს არი,
ძველი წყლითა და სადინარით, ძველი დინებით.

ქარი წაიღებს ჩემს წერილებს. არ გამოვრიცხავ,
რომ ის წაიღებს არა მხოლოდ თავის მოტანილს;
კიდევ რაღაცას გაიყოლებს… თუ არ მოირწყა,
წალკოტიც ისე გადახმება, როგორც ბოსტანი.

* * *
მე ახლა ვზივარ სამსახურში… მე ახლა ვწევარ
ოქროს ქვიშაზე, თბილ ქვიშაზე. ჩემი ტერფები
დროგამოშვებით ისუსხება გრილი შხეფებით
მორიგი ტალღის. ცა ირწევა, და მისი რწევა
მიდუნებს თვალებს, და მაძინებს, და მე ვნებდები
ბედნიერ სიზმარს, პირველივეს, და ვიწყებ წერას.

მე ვიწყებ წერას. ვიწყებ წერას. ვიწყებ. ვიწყები.
ფურცლის სიღრმეში დასანგრული, შენ მითვალთვალებ
და ასო–ასო მითვლი სიტყვებს, როგორც მრიცხველი;
მე ვიწყებ წერას, ანუ ვამთავრებ
ცხოვრებას – უკვე მერამდენედ! – ანუ ვიმსხვრევი
და ვეფინები დედამიწას, მთვარეს, პლანეტებს,
და მათთან ერთად ვმთლიანდები… ანუ ვამეტებ.

* * *
არა იმიტომ ვიწყებ წერას, რომ როცა ფარდა
გადაიწია, გარეთ რაღაც ლამაზი ჩანდა,
ვთქვათ – გაზაფხული, ან ყვითელი ფოთლების ფანტვა,
ან მოთამაშე მშვენიერი ბავშვები, ანდა
ქალი, რომელსაც ვეღარაფერს მოარგებ, გარდა
დავიწყებისა. ვიწყებ წერას, რადგანაც ვებრძვი
ჩემს თანდაყოლილ სიარაფრეს, რომელსაც მუდამ
ვგრძნობდი თვალებით, და ხელებით, ფილტვებით, თუნდაც
კანის ყოველი უჯრედით და ყოველი ბეწვით.

* * *
ისევ იმ ძველი სიყვარულით და იმ ძველივე
ერთგულებით გესალმები (ამასთანავე
გულიდან თითქმის უნებლიედ გადმოცვენილი
სიტყვებითა და იმ ყველაფრით, რასაც მალავენ
ან ვერ მალავენ ეს სიტყვები), და ძველი, ძველი
გულუბრყვილობით გესალმები, ხოლო ქაღალდზე
მორჩილად კაწრავს მორჩილ სიტყვებს მორჩილი ხელი
არა იმიტომ, რა თქმა უნდა, რომ მე რაღაცით
უბედური ვარ, ან პირიქით, ან სხვას უკეთესს
ვერაფერს შევძლებ, ან ძარღვებში უცებ იყივლებს
სისხლის ერთი ურჩი წვეთი, ან, მითუმეტეს,
რომ მაქვს უფლება სიტყვის (იხილეთ

კონსტიტუცია); ვიწყებ წერას, რომ იშვიათად
და ისიც წამით, მაგრამ მოვწყდე – მიწას, იატაკს,
ცხოვრებას – დაშლილს ამდენ სიზმრად, ცხადად, ეტაპად,
სამსახურებად, ქალაქებად, მკვდრებად, სუფრებად,
რომ მოვიპოვო ერთადერთი ტკბილი უფლება –
უფლება სიბერის… ასაკისდა მიუხედავად.

___________________________________________________________________________________

რექვიემი ცოცხლებისათვის

რა დავაშავეთ ჩვენ,
როცა გზას ვუკვალავდით მზეს ცივი სახლისკენ?

ჩვენი სიმართლე შეირყა.
ჩვენმა შეყვარებულებმა შხამისფრად გადაიღებეს თმები.
ჩვენი ბავშვობის საწოლები
უკაცრიელ ქუჩებში დაწვეს
შემცივნულმა ჯარისკაცებმა,
ხოლო სამშობლო გარდაცვლილ მამას ჩავაყოლეთ გულისჯიბეში,
როგორც ძვირფასი ნივთი.
მამა გიჟი იყო.

მე ვიჯექი უცხო ქალაქის ცივ კაფეში.
მეზობელი მაგიდიდან გადმომაწოდეს
გაკრული ხელით ნაწერი ლექსი,
მე კი მუნჯური ჟესტებით და მიმიკებით ავუხსენი,
რომ მათი ენა უცხოა ჩემთვის.
კაფეს კუთხეში მარტოდმარტო იჯდა ბიჭუნა,
დამცინავად მიყურებდნენ მისი თვალები.

რა დავაშავეთ ჩვენ, როცა ქურდულად გადავძვერით
მავთულხლართებზე
და შევიპარეთ აკრძალულ მინდორში,
რათა მოგვეწყვიტა ორი-სამი თბილი ყვავილი
ისე, ყოველი შემთხვევისთვის.

მე ვიდექი უცხო ქალაქის მდინარესთან,
ზემოთ კი, ხიდის მოაჯირზე, იდგა ბიჭუნა
და სულ ტყუილად ავძახოდი: არ გაბედო, ცურვა არ იცი…
ის ჩაეხეთქა მღვრიე წყალში
და რატომღაც წყალს არ დასცდა არცერთი შხეფი;
და მერე დიდხანს სულ ტყუილად გავყურებდი
მდორე დინებას

რა დავაშავეთ ჩვენ,
როცა კოცნისას ვერ მოვთოკეთ სიყვარული
და თვითმკვლელობა დავანებეთ. ხოლო ცოდვა მაშინ ვიგრძენით,
როცა უაზროდ დავყურებდით
თეთრ ზეწარზე
მოწყვეტილი ყვავილების ყუნწებივით
მიყრილ სუსტ ფეხებს
და მკვდრის ღიად დარჩენილი თვალივით შეხსნილ
საშოს, ჯოჯოხეთს.

მე ვიწექი უცხო ქალაქის სასტუმროში
და ვფიქრობდი მეგობარზე, რომლსაც დავცინეთ.
კვამლით გაბუღულ ბნელ დარბაზში
ის ქვითინით კითხულობდა
საყვარელი ქალისადმი მიძღვნილ სტრიქონებს,
ჩვენ კი ვისხედით ბოლო რიგში და სიცილით ვიგუდებოდით.
როცა ის მოკვდა, მეგობარი,
ის მოკვდა და მეტი არავინ.

რა დავაშავეთ ჩვენ, როცა ყველაფერს ვიჯერებდით,
რასაც ვერ ვგრძნობდით?

ჩვენ ვიჯერებდით ყველაფერს,
რასაც არ ქონდა სუნი, რასაც არ ქონდა გემო,
რასაც არ ერქვა სამშობლო,
და ზამთარ-ზაფხულ უნაყოფო ხეს ვარხევდით,
ვარხევდით,
ვარხევდით,
და ვაშლი რაა, ხეს ერთხელაც არ დაცვივდა მკვდარი ჩიტები.

რა დავაშავეთ? ჩვენ ხომ მხოლოდ თავს ვიტყუებდით,
როცა ცხოვრებას ვიწუნებდით;
შესაძლოა, ჩვენ არ გვქონდა ცუდი მიზნები.
შესაძლოა, ჩვენ ვფიქრობდით დიდებაზეც,
რათა მისი ბრჭყვიალა მტვერი
დიდსულოვნად დაგვებერტყა სამშობლოს მხრებზეც,
ოღონდ შემდეგ, რა თქმა უნდა, სიკვდილის შემდეგ.

ადამიანი შეიძლება იყოს ბოროტიც, სულ ეს იყო, რაც დაგვასწავლეს
და გამოგვისტუმრეს აქეთ, ცხოვრებაში,
რომელიც ისეთი ძნელიც არ გამოდგა, როგორც გვაფრთხოლებდნენ,
არც ისე ადვილი, თვითონ რომ გვეგონა.

ადამიანი შეიძლება იყოს კეთილიც, ვუთხარი ჩემს შვილს
და გაკვირვებით რომ შემხედა, თვალი ჩავუკარი.
ადამიანი შეიძლება, გავუმეორე, შეიძლება ადამიანი.

რა დავაშავეთ ჩვენ,
როცა ყიჟინით შევუერთდით აჩრდილ-მეომრებს,
რომლებმაც ყველას დაგვირიგეს თითო მაშხალა
და მთელი ღამე ჩაგვძახოდნენ უცნაურ სიტყვებს –
სამშობლოს მიაჩნია,
სამშობლო ვარაუდობს,
სამშობლოს ესმის…
მთელი ღამე გუგუნებდა მიკროფონი,
ტორტმანებდა მოედანი
და კედლები იბზარებოდა.

ან გამარჯვება ან სიკვდილი,
ღნაოდნენ ჩვილები
სამშობიაროს დაგმანული ფანჯრებიდან
და ექოდ ჭექდა დერეფნებში:
სიკვდილი, სიკვდილი…

რატომ, ვკითხულიბდი
უცხო ქალაქის ბნელ ტაძარში,
რატომ
ასეთი უკიდურესობები,
ხომ შეიძლება იყოს ორივე,
ხან სამოთხე,
ხან ჯოჯოხეთი,
ვკითხულობდი
უცხო ქალაქის ბნელ ტაძარში,
სადაც იდგა პატარა კუბო
და მე ვხვდებოდი, ვინ იწვა მასში.

ნუთუ მე მხოლოდ ჯოჯოხეთი დავიმსახურე?

მითუფრო ნუთუ მხოლოდ სამოთხე?

რატომ, ვკითხულობდი, ასეთი უკიდურესობები,
ხომ შეიძლება იყოს ორივე,
ხან სიცოცხლე,
ხან კი სიკვდილი,
ვკითხულობდი
უცხო ქალაქის ბნელ ტაძარში;
სამწუხაროდ, არ ვიცოდი არცერთი ლოცვა
და ხატებზეც, სამწუხაროდ, ვერავის ვცნობდი,
კუბოში კი სხვის მაგიერ იწვა ბიჭუნა,
შესაძლოა, ჩემს მაგიერ… რა საწყენია.…

რა დავაშავეთ ჩვენ,
როცა შიშით შევცინოდით ბებერ მეფეებს
და ვარწმუნებდით, რომ იღბლიან ვარსკვავზე გაჩნდნენ,
ვახსენებდით, თუ როგორი მშვენიერი იყო ცხოვრება:
მათი ვაჟები-ვამპირები გმირულად მოკვდნენ,
ქალიშვილები დროულად გაბოზდნენ,
მათი ბიზნესი – ჰოსპიტალი ღია ცის ქვეშ
და იჯარით აღებული სასაფლაო –
აყვავდა და გაიფურჩქნა; მათი თითები
ახლაც კი, მიხრწნილ სიბერეში, ფულზე სწრაფად ითვლიდნენ
წამებს.

ღირსეული, დაფეხვილი მეფეები…
ნელთბილ წყალში ჩაეყარათ ხმელი ფეხები
და ბუზღუნებდნენ,
როცა ჩაზრდილ დრჩხილებს ვჭრიდით ხელისკანკალით.

უცხო ქალაქის სასაფლაო, უცხო ხალხი; მეც იქ ვიდექი,
ფეხისწვერებზე ვიწეოდი, რომ ერთხელაც მომეკრა თვალი
მკვდარი ბიჭისთვის, ვიდრე კუბოს დახუფავდნენ, და დამენახა
მისი ჩემი დედაჩვენიც –
გვამის თეთრი საყელოდან მონაბერი სიკვდილის ქარი
როცა სახიდან წამოხდიდა შავ თავსაფარს,
თუ წამოხდიდა…

რა დავაშავეთ ჩვენ,
როცა მზისაკენ ჩვენს ცივ გულებს გზას ვუკვალავდით?

ჩვენი სიმართლე შეირყა.
ჩვენმა შეყვარებულებმა შხამისფრად გადაიღებეს თმები.
ჩვენი ბავშვობის ნაწერები
მებალზამე ქალს მივეცით
გარდაცვლილის ჭრილობების ამოსავსებად,
გარდაცვლილი – გიჟი იყო, და სამშობლო ჩავაყოლეთ გულისჯიბეში,
მაგრამ დედამ ამის მერეც არ მოიშალა
ღამღამობით ოთახებში ბორიალი
და ბუტბუტი:
ნუ ინგრევა ჩემი სახლი, ნუ ინგრევა, ნუ ინგრევა…

რა დავაშავეთ ჩვენ,
ვინც ვერ გავმდიდრდით, ვერც გავლოთდით,
ვერც დავიხოცეთ?

________________________________________________________________________

რაც წავიდა

ბოლოს ლექსებიც გაეცალნენ ადამიანებს.

შეარჩიეს ძნელი ღამე, ავდრიანი, როცა გარეთ არავინ გადის,
როცა ფანჯრებს არავინ აღებს,
და საიდუმლოდ აიყარა მათი ბანაკი; და გზადაგზა ივსებოდა
მგლოვიარე შენაკადებით.

მგლოვიარენი – რომ ყველაფერი ბოლოს ასე ცუდად დამთავრდა,
გაბნეულებიც – რომ არც ისე ბევრნი გამოდგნენ, მათ რომ ეგონათ,
როგორც ნაშთი ლეგიონის, წაგებული ბრძოლის შემდეგ,
უწესრიგოდ ბრუნდება სახლში,
მძიმედ დაუყვნენ ავდრიანი ღამის ველებს შორეული ქვეყნისაკენ,
დროის თვალისგან საიმედოდ მიმალული ქვეყნისაკენ,
საიდანაც სხვადასხვა დროს გამოიტყუეს.

ვერავინ შენიშნა მათი წასვლა, რადგან ღამე იყო.
ვერც მათი არყოფნა შენიშნა ვინმემ,
რადგან დღე იყო

ცხოვრება ქვებში

გასაგებია ყველაფერი.
მეც სწორედ მსგავსი სიბრძნეებით ვისულელებდი
ჩემს გულს, მაგრამ გაიწელა –

ეს ჟამი ქვების შეგროვების – სწორად ვამბობ? – ჰოდა ეს ჟამი
უსაშველოდ, სამარცხვინოდ გაიწელა:
შეგროვილია ყველა ლოდი და ყველა კენჭი,
უზარმაზარი გალავანი ამოშენდა
ჩემს გარშემო,
და იმსიმაღლე –
გინდაც მოვიდეს ჟამი სროლის,
ალბათ ყველაზე მსუბუქ კენჭსაც ვერ გადავაცდენ,
ვერ გადავაგდებ გალავნის მიღმა.

განძრევისაც კი მეშინია – შეიძლება ჩამოიშალონ
ეს ჩემი წლობით ნაგროვები მეტყველი ქვები
და მომსრისონ. ვზივარ უძრავად

და ყველა ქვას სათითაოდ ვათვალიერებ;
ზოგიერთი მიყვარდება,
მაგრამ ვერ ვუმხელ.

სხვა ნაპირი. ფრაგმენტი

მზე ჩადიოდა სადღაც განზე, ზღვაში არა,
და ზღვაც იყო სხვანაირი, ჩრდილოური,
ზედაპირის უჩვეულოდ გლუვი ქსოვილით
და თითქმის მოუხელთებელი, სიფრიფანა ჰორიზონტით,
რომლის ზოლი გაცილებით ახლოს ჩანდა,
ვიდრე იმ მეორე, ერთადერთ ზღვაში,
რომელიც მენახა. და მე, ცხრამეტი წლის
და ცოტათი გაკვირვეულიც, რომ თურმე ზღვებიც კი არ გვანან ერთმანეთს,
სიხარულით შევყურებდი ულამაზეს რუს გოგონას,
რომელიც წყლიდან ნაპირისკენ გამოდიოდა
ნელა, ბორძიკით – რადგან ქვიანი იყო ფსკერი. მზე ჩადიოდა
და აბრწყინებდა ზღვის მლაშე წყლით მოსარკულ სხეულს,
მე კი ვიყავი ცხრამეტი წლის, უწარსულო, და ვერ ვხვდებოდი,
რომ სულ ესაა სილამაზე: რამდენიმე თბილი ფერის
იღბლიანი შეხამება, სხვა არაფერი…

_______________________________________________________________________________

ჩემი სიყვარული

ეს ძაღლი,
რაც თავი მახსოვს,
ყოვლღამე ყეფდა ჩემს სახლთან.

რამდენჯერ დაიკარგა – მაგრამ უშედეგოდ,
რამდენჯერ მოკვდა – ისევ უშედეგოდ,
ყოველღამე ყეფდა ჩემს სახლთან.

რამდენი სახლი მოვიცვალე,
ყოველღამე ყეფდა ჩემს სახლთან.

ერთხელაც იყო, თვითონ მოვკვდი.
მხიარული დავდიოდი ბნელ გვირაბებში.
ვეძებდი და ვპოულობდი ჩემზე ადრე გარდაცვლილ ჩემებს.
მიკვირდა, თუკი მიხსენებდნენ.

სადღაც ცხოვრება გრძელდებოდა.

იყვნენ ისეთებიც, რომლებიც მტიროდნენ.

ყოველღამე სულ სხვა ძაღლი
ყეფდა ჩემს სახლთან.

______________________________________________________________________________

მცირე ელეგია მამისათვის

აი, ეს ხეა მამაჩემი.
გაგიკვირდა?
მუხას ელოდი?
არა, ეს ხეა მამაჩემი,
ეს ტანწვრილი
და არც ისე ხანდაზმული,
რომელსაც ფხიზლად ძინავს ზამთარში
და გაზაფხულზე პირველივე სითბო აღვიძებს.
ის არ ჩრდილავს ნახევარ ეზოს,
არ აბნელებს დანარჩენ ხეებს,
მისი ჩრდილი მსუბუქია და თვინიერი –
მას შემოდგომის სუსტი მზეც კი
სულ ადვილად ატრიალებს ღერძის გარშემო,
ხოლო ზაფხულში, როცა ჩვენკენ უზომოდ ცხელა,
მისი ჩრდილი, მეტს თუ არა, ხუთ-ექვს ჩვენგანს ნამდვილად იტევს
და ჩვენ ეს გვყოფნის. მეტი არც ვართ.
მეტი არც გვინდა.

___________________________________________________________________________

ზამთრის სიმღერა

როდესაც მცივა, მე ვიზრდები, ვხდები უსასრულო
და თვლა აღარა აქვს ჩემს ხელებს, ჩემს მუხლებს, ჩემს თვალებს
და ვასრულებ მოძრაობებს, რომლებიც არც კი დასიზმრებია სხეულს.
როდესაც მცია, ბრმავდება სამყარო
და შემიძლია უტიფრად მივაჩერდე დავსებულ თვალებში,
ჩემი ხელები კი იზრდებიან,
სცივათ და იზრდებიან,
იტოტებიან, როგორც ქუჩები,
ედებიან მთელ ქალაქს, მთელ სამშობლოს, მთელ დედამიწას
და თოვს.

როდესაც მცივა, მე შევრბივარ პირველივე სასადილოში,
სადაც შენ მიცდიდი მუდამ, როცა მე მციოდა,
და მუდამ იყავი ისეთი, როგორიც უნდა იყოს ქალი, როცა მე მცივა,
და მერე ვსვამდით ჩაის, ვთბებოდით,
დაორთქლილი მინებიდან მოჩანდა ქუჩა, რომელსაც სციოდა
და ტანზე ეყარა ავტო-ბუსუსები.
შენ ზოგჯერ გრძნობდი, რომ მე ვიტანჯები,
რომ ჩემი ხელები იზრდებიან, იტოტებიან, ედებიან მთელ დედამიწას,
რომ თვლა აღარა აქვს ჩემს თვალებს, ჩემს მუხლებს,
და მეუბნებოდი: ნუ ღელავ, დაწყნარდი,
ჩვენ შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ,
თამამად დავდოთ პირობები, ბოდიშები ადვილად ვიხადოთ,
რადგან, სულერთია, უხერხული პაუზები თქმისთანავე ააშრობენ თვითეულ სიტყვას,
კვალსაც არ დატოვებენ ჩვენი ნათქვამიდან
და შეგვიძლია გაბედულად ვილაპარაკოთ.

კარგად ვარ – გეუბნებოდი მე, და ჩემი მოცახცახე მუხლები
აზანზარებდნენ კლდეებს, ნაგებობებს.
მესმის – მპასუხობდი, და ჩემს ათრთოლებულ ხელებზე
თავს ვეღარ იმაგრებდნენ მანქანები, მოქალაქენი.
იშმუშნებოდნენ თბილ საბნებში გახვეული ქალიშვილები.
გარდაცვლილები ხელს იღებდნენ ცხოვრებაში დაბრუნების ფუჭ ოცნებაზე.

ჩვენ ახლაც აქ ვართ,
სასადილოს გრილ კუთხეში მიყუჟულები,
ერთი ჭიქიდან ვწრუპავთ ჩაის, თანდათან ვთბებით,
უხერხული პაუზები იწელებიან,
კიდევ ცოტაც და: ვეღარ გაწვდება იმათ სიგრძეს ჩვენი პირის ჭრილის ზომები –
რომ ღიმილები გადავაფაროთ.

როდესაც მცივა, მე ბევრად მეტს ვლაპარაკობ, ვიდრე შენ გესმის.
მე მინდა, ვცდილობ, მეტი სიტყვა შემოგაწიო,
რათა შენ, როგორც ბავშვობაში, იატაკზე დაჯდე,
სხვა ყველაფერი დაივიწყო
და ჩემი სიტყვებით სახლი ააშენო,
რომელსაც, თუ მოგინდა, თვითონვე დაანგრევ;
რათა შენ, როგორც დიდობაში, ჩემი სიტყვები თაროებზე ჩამოალაგო,
სერვანდების ვიტრინებში გამოფინო,
კედლებზე დაკიდო;
რათა შენ, როგორც სიბერეში, ჩემი სიტყვები ექიმთან წაიღო
და დამშვიდდე, როცა ანალიზის პასუხი გამცნობს,
რომ ამ სიტყვებზე, მართალია, ერთი-ორგან აღინიშნა ნაკბილარები,
მაგრამ ისინი კიდევ დიდხანს გაცოცხლებენო;
რათა შენ, როგორც სიკვდილში, მთელ სამყაროს მიაწერო ჩემი სიტყვები.

როდესაც მცივა, მრავლდებიან ჩემი გულები,
ჩემი სიზმრებით იბერება ყველა ბალიში,
ყველა პოეტი ჩემს ლექსებს დასდევს –
ვინ – პეპლის საჭერით, ვინ – შურდულით, ვინ კიდევ – თოფით,
და ეს არავის უნნაურად არ ეჩვენება,
რადგან არ სმენიათ არცერთი მკვდრისაგან,
სხვის საფლავში ჩამასვენესო.

როდესაც მცივა, ზამთარია.
ან გვიანი შემოდგომა.
ან სიყვარული.
როგორც ტოტები ფოთლებისაგან, ჩემი სიტყვები გრძნობებისგან იძარცვებიან
და ჩვენ ერთმანეთს უხერხული პაუზებით ვესაუბრებით,
და შენც ყოველთვის ისეთი ხარ, როგორც ყოველთვის:
ჩემი მომლოდინე
გრილ სასადილოში,
სადაც მე და შენ აღარ დავდივართ,
სადაც ძვირფასმა რესტორანმა დაიდო ბინა,
სადაც აღარ სვამენ ჩაის.

როდესაც მცივა, მე შენ მყავხარ; და ასე იქნება მუდამ,
ვიდრე ზამთრობით ბეღურები თბილ ქვეყნებში გადაფრენას დაისწავლიან

_______________________________________________________________________________________

დაგვიანებული პასუხი მეგობარს

შოთა იათაშვილს

I

რა გიპასუხო? განა ღმერთი ასეთებს გვხედავს.
განა ის ხედავს ჩვენს ქმნილებებს, სიმწრით ნაკეთებს.
ამ ნაგებობებს, ამ მანქანებს, რომლებშიც ვსხედვართ.
ამ თვითმფრინავებს, მატარებლებს, გემებს, რაკეტებს.
განა ის ხედავს ჩვენს სავარძლებს, ტელევიზორებს
და ჩვენს კედლებზე მოწიკწიკე იაფ საათებს.
სარკეებს, სადაც გამრუდებულ სახეს ვისწორებთ.
საწოლებს, სადაც უკანასკნელ ღამეს გავათევთ.

ღმერთი ვერ ხედავს ჩვენს ქაღალდებს; როგორც ფასიანს _
ფულის ნიშნებს და ასე შემდეგ, ისე სავსებით
უსარგებლოებს _ ხელნაწერებს, რითიც სავსეა
ჩვენი უჯრები, და უჯრები ჩვენი მსგავსების.
ვერ ხედავს არყით გადავსებულ ერთჯერად ჭიქებს.
ვერც ბნელ ტროტუარს, ნამთვრალევი სადაც ვირწევით.
ვერც თაროებზე უწესრიგოდ მიწყობილ წიგნებს.
ვერც ჩვენს სახელებს, ზოგიერთის ყდაზე მიწერილს.

ღმერთისთვის ისევ შიშვლები ვართ. და ჩვენს გარშემო
როგორიც შექმნა, ისეთია ისევ სამყარო.
რამდენიც გინდა ცათამბჯენი, ქოხი ვაშენოთ,
უშენ მინდვრებზე ამწეების ჩრდილი დავხაროთ,
მისთვის არსებობს მხოლოდ მიწა, რომელსაც ქარი
გვის და ამტვერებს; და რომელშიც შიშვლად ვმარხივართ.
და მას არ ესმის ტელეფონის გაბმული ზარი
ცარიელ სახლში. და ვერც ხედავს, თუ აქ სახლია.

II

ზამთარია. სასაცილო სპორტული ქუდით,
მამისეული ბათინკებით შენ მოირთვები
და წახვალ ქარში, ან წვიმაში, ჯიბეში ხურდით,
გულში სიმღერის არცთუ ისე მსუბუქ ზვირთებით.
წახვალ და, თუმცა დღეს არავის ნახვა არ გინდა,
მაინც, გზადაგზა კაფეებთან აყოვნებ წამით
და იხედები ვიტრინებში: ერთერთ მაგიდას
იქნებ უსხედან ნაცნობები, რომლებიც სვამენ.

მთელი დღე ძვირფას, მობეზრებულ ქუჩებში ივლი.
ღამით აბოლებ აივანზე. მერე შეწვები
ნაჩვევ ლოგინში. ვერც ვიტრინებს, რომლებიც დილით
გირეკლავდნენ, ვერც აივანს, სადაც ეწევი,
და ვერც იმ ლოგინს, სადაც წევხარ, ვერ ხედავს ღმერთი.
ღმერთი ვერ ხედავს შენს მაგიდას, რომელიც კვლავაც
არეულია. ვერც ხელნაწერს, რომელსაც ხევდი.
ღმერთი ვერ ხედავს შენს თითებში მომწყვდეულ კალამს.

ვერ ხედავს არყის ბოლო წვეთებს, რომელსაც ვიყოფთ.
და ვერც ნასუფრალს ბნელ ოთახში, როცა ვიშლებით.
მისთვის ისევე შიშვლები ვართ, როგორიც იყო
ყველა, ვინც იყო. ვინც იქნება. ისე შიშვლები,
როგორც ადამი. და რაც გინდა სხეულს ფარავდეს –
ლაბადა, ჯინსი, ანაფორა, ნიღაბი, ჩექმა,
ღმერთისთვის მაინც შიშვლები ვართ აწ და მარადის
და სამყაროც ისეთია, როგორიც შექმნა.

III

მისთვის სამყარო ისეთია, როგორიც თავად
ოდესღაც შექმნა და მოხატა ლურჯი ლაქებით.
მხოლოდ მიწაა და მდინარე, რომელშიც გავალთ
და ყველაფერი დასრულდება. ეს ქალაქები
და ეს სახლები, სადაც ვცხოვრობთ, რ არსებობენ.
არ არსებობენ არც ის გზები, ჩვენ რომ მივყვებით.
ღმერთი ვერ ხედავს ჩვენს ვერაფერს, რადგან ზემოდან
არაფერი ჩანს გარდა ერთის _ გარდა სიტყვების.

ის ხედავს სიტყვებს. ოღონდ შიშვლებს. ჯერარშემოსილს
მნიშვნელობებით, ჟღერადობით, ასო-ნიშნებით.
ის ხედავს სიტყვებს, ეს-ესაა ჩვენში შემოსულს,
ვიდრე წარმოვთქვამთ, ვიდრე დავწერთ, ვიდრე შიშვლები
დგანან ჩვენს გულში და იცდიან. წიგნი ჩანიშნე,
ლამპა ჩააქრე, წაიფარე თბილი საბანი.
ღმერთი ვერ ხედავს ჩვენს საწოლებს, საბან-ბალიშებს:
შიშვლები ვყრივართ ცივ მიწაზე, წვიმით ნაბანნი.

და ვერც ამ სიტყვებს, სამწუხაროდ. მათგან არცერთი,
უკვე ნათქვამი, დაწერილი, ღმერთისგან არ ჩანს.
თუმცა ხედავდა თითოეულს, ვიდრე დავწერდი.
და ჯერაც ხედავს რამდენიმეს, რომელიც დამრჩა
მოსახელთები, დასაწერი. არ ქონდა აზრი,
თორემ ამ ლექსის დასრულებას ალბათ შევძლებდი
გულში მომხვედრი, ეფექტური, ლამაზი
ფრაზით,
რომელსაც ერთხანს, ვაღიარებ, კიდეც ვეძებდი.

__________________________________________________________________________

ადამიანი ფანჯარასთან, გარეთ შემოდგომა

1
ათიოდ თაობა ჩემი წინაპრების
და ცოტა ნაკლები – შთამომავლების
იგულისხმება ალბათ სისხლში,

მე კი არ ვიცი, როგორ ვიცხოვრო,
როგორ ვწერო და როგორ განვიცადო
ეს ამსიყვითლე შემოდგომა,

რომელმაც შეაგროვა ნაწილ-ნაწილ გაბნეული ყოველი ეჭვი
და თქვა: ყველაფერი თავიდან იწყება,
როგორც ყოველთვის, ჭკნობით.

2
შემოდგომამშვიდობისა.
მე შემიძლია საათობით ვიჯდე ფანჯარასთან
და ვგრძნობდე, შეუძლებელია რამეზე წერა.

შემოდგომამშვიდობისა, ჩემო ცხოვრებავ.
ჩემო მუდამ ცვალებადო, ჩემო მოუხელთებელო,
ჩემო თითქმის არაჩემო არსებობავ,

მე შემიძლია საათობით ვიჯდე ფანჯარასთან,
მე შემიძლია შემოდგომის დღე იყოს გარეთ,
მე შემიძლია გარეთ თბილოდეს,

მე შემიძლია მოდიოდეს სამი გოგონა,
გული კი გრძნობდეს: მათგან ერთერთი
ჩემი შეყვარებულია, ხოლო მეორე

ჩემი შეყვარებულია, მესამე კი
ჩემი შეყვარებულია. შემიძლია
არ შემეძლოს სხვაგვარად წერა,

მე შემიძლია,
შემოდგომამშვიდობისა,
არ შემეძლოს სხვაგვარად წერა.

________________________________________________________________________________

* * * “აქ კარგია”

აქ კარგია. მე ვწევარ წყალზე,
მზე აბრწყინებს მლაშე წვეთებს ჩემს წამწამებზე,
ცურვა გამორიცხულია –
გული ისედაც ძლივს მუშაობს
და სუნთქვაც მიჭირს. აქ კარგია. ვწევარ გულაღმა
და სამდღიანი ლოთობის შემდეგ,
დღევანდელი ამბების შემდეგ,
ოთხი ფინჯანი ყავის შემდეგ
სუნთქვა მიჭირს. მართალს ამბობენ,
რომ ასეთ დროს ზღვაში შესვლა საშიშია. მე ვწევარ წყალზე
და ნაპირამდე საკმარისი მანძილია, რათა შევშინდე,
მაგრამ მშვიდად ვარ. აქ კარგია. მე ვჭუტავ თვალებს,
მზე აბრწყინებს მლაშე წვეთებს ჩემს წამწამებზე,
სუნთქვა სულ უფრო მიძნელდება. ვიხსენებ დღეებს,
ვიხსენებ ყველას, ვინც მიყვარდა. წყალი მიმარწევს
და სუნთქვა მიჭირს. ყველაფერი,
ნაპირი, სიცოცხლე,
ჰაერთან ერთად ცოტავდება. აქ კარგია. წყალი მატულობს
და ბნელდება, და ცივდება. მე ვახელ თვალებს
და მზეს, რომელიც აბრწყინებდა მლაშე წვეთებს ჩემს წამწამებზე,
ფარავს ღრუბელი. ღრუბელს
წყალი. წყალს კი
სიტყვები:
ხმა,
რომელიც შემოდის ჩემში,
რომელიც ისმის არსაიდან – ყოველი მხრიდან,
რომელიც ამბობს, რომ ამჯერად უნდა გადავრჩე,
რომ მზე ისევ გააბრწყინებს მლაშე წვეთებს ჩემს წამწამებზე,
რომ ჰაერი მოიმატებს, წყალი გათბება,
რომ ჩემი გული დამშვიდდება
და რომ უკვე ნაპირზე ვარ. აქ კარგია. ჩემს გარშემო ირევა ხალხი,
ზოგიც წყალშია. მე ვზივარ და ვიღიმები. არავინ იცის,
რომ აქ კარგია. რომ ყველანი უკვე გადავრჩით
და მეც ნოე ვარ, როგორც ყველა.

________________________________________________________________________________

“ჩვენ აქ ვწვალობდეთ”

ჩვენ აქ ვწვალობდეთ, ვბერდებოდეთ,
შენ კი იყო მუდამ უცვლელი
და მოწყალე. ჩვენ არასდროს გვქონდეს უფლება
ეჭვი შევიტანოთ შენს მოწყალებაში,
არსებობაზე – ლაპარაკიც ზედმეტია. სწორადაც იქცევი,
რომ ასე ადვილად არ გვითმობ ჩვენს თავს,

რომ გვახვეწნინებ ჩვენივე სხეულებს,
ჩვენს შიშველ და სასაცილო, მოუქნელ სხეულებს,
და არასოდეს გვიტოვებ დროს
ავიდეთ და მივალაგოთ ჩვენი საფლავები,
ფოთლები გავხვეტოთ,
მტვერი გადავწმინდოთ ქვიდან.

სწორადაც იქცევი.
ჩვენ ხომ ჩვენივე სიცოცხლეც კი არ მოგვენდობა,
სიკვდილი კი – მითუმეტეს; მაგრამ რა ვუყოთ სიზმრებს,
რომლებიც, გაუგებარია,
თავიდანვე რისთვის ჩაგვითქვი?
აქ კი, ჩვენს დროში, მათი ატანა შეუძლებელია,

ცხადიც გეყოფა, რომ დაგვცინო. სახლში ვბრუნდებოდი
და შორიდანვე დავინახე რუხი ბოლი,
ცისკენ აწვდილი,
და რაც უფრო მივუახლოვდი,
მოიმატა მითუფრო ეჭვმა,
რომ იქ

ჩემი სახლი იწვის. გამოღვიძებულმა,
ცივი ოფლით დანამული ბაგეებით
მადლობა გითხარი
და გულს, ჯერაც აჩქარებულს,
კიდევ ერთხელ შეუყვარდი,
რადგან მხოლოდ სიზმრით დამსაჯე.

ასე გამომტყუე რამდენი მადლობა. მაგრამ ეს – ბოლოა.
ესეც ბოლოა, როგორც გუშინ,
როგორც ყოველთვის.
როგორც გუშინწინ,
როცა ლიფტში პირჯვარს ვიწერდი
დაბნეული – რომ მე მართლა პირჯვარს ვიწერდი

და ბედნიერი – რომ ის ბიჭი დამხვდა ცოცხალი,
მე კი, ვიდრე მოვძებნიდი,
რა სიმწარე აღარ ვიფიქრე.
ის კი დამხვდა მხიარული, მთვრალი, ცოცხალი
და გამიღიმა. შიშველ ტანზე ეცვა ქურთუკი,
რადგან ჯემპრი და მაისური თურმე ჩხუბში შემოახიეს,

შემდეგ კი ლიფტში ვიდექი და პირჯვარს ვიწერდი
და უეცრად გონს მოვეგე. მეც გამეცინა
და მომეჩვენა, შენც დამცინე. შენი არ ვიცი,
მე კი ჩემს ხელზე გამეცინა,
პირჯვრის წერისას გაქვავებულ ხელის მტევანზე
და იმაზეც, რომ ის ლიფტიც კი

ზემოდან ქვემოთ ეშვებოდა. ახლა მჭირდები,
რადგან ცხოვრება ბავშვობა და სიბერეა,
რადგან ყველაზე საზარელი მათშორის გზაა,
რადგან მეც მიჭირს შუაგზაზე,
სადაც ამდენი საცდურია –
საქმეც გვინდა, სიყვარულიც, ძილიც, წუწუნიც,

შენ კი არ გინდა დაგვენახო. მეორდება ჩემი სიზმარი,
მერამდენედ მესიზმრება ჩემი თავი
ინვალიდის მოხდენილ ეტლში;
და თუმც არ მჯერა საკუთარი წინათგრძნობების,
თუმცა სიზმრები არასოდეს მიცხადდებოდნენ,
გამოღვიძებულს, ისევ შენკენ გამექცა ფიქრი,

რადგან, თუ სადმე მეჩვენები,
იქ მირჩევნია, იმ სიზმარში: სიზმრის მიწურულს
მოულოდნელად რომ ჩაჭიდო ჩემი ეტლის სახელურს ხელი
და ვიდრე გონზე მოვეგები,
მიმაგორო მაღალ სარკესთან
და დაგინახო ჩემს ზურგსუკან ბინდბუნდში მდგომი;

დაგინახო და დაგიჯერო. თუკი სადმე, ისევ სიზმარში,
თან სიზმარში და თან სარკეში,
ალბათ იქ თუ დაგიჯერებდი,
მისვენებული ინვალიდის მოხდენილ ეტლში,
და არ მოგთხოვდი სხვა სასწაულს, ვთქვათ, განკურნებას;
ოღონდ თვითონაც ნუ დამაფრთხობ

და ნუ მომთხოვ ყველაფერს ერთად:
დღეს დამავალე, შევიყვარო მტერი ჩემი
და თანდათან გამირთულე მოთხოვნები. არ გამოვრიცხავ,
რომ ბოლოს გახდე ისე ცხადი და უეჭველი,
როგორც ცხადია, რომ ეს ლექსი – არ არის ლექსი
და ის, რაც არის, აქ არ მთავრდება.

________________________________________________________________________________

* * *

შენ იწექი საძინებლის კარისკენ ზურგით
და მე, კართან მდგარს, ვერ მხედავდი. შენ კითხულობდი,
მე კი ქეჯნა მახრჩობდა, დედი.

დედი, დახურე ჩემი წიგნი, გადადე სკამზე.
ლამპას გადაწვდი და ჩააქრე.
დაიძინე. არაფერზე იფიქრო, დედი.

არც აქ, დედი, არც ამ წიგნში
არაფერი წერია შენზე.

და შენ დახურე ჩემი წიგნი, გადადე სკამზე.
ლამპას გადაწვდი და ჩააქრე. შემდეგ ბნელოდა
და ვეღარ მივხვდი, გეძინა თუ ფიქრობდი, დედი.

გამახსენდა, როგორ განვიცდიდი ადრე,
რომ ჩემი ლექსები არ გავდნენ ცხოვრებას.
გამეცინა საკუთარ თავზე.

________________________________________________________________________________

“დროა, დავისაჯო მეც”

დროა, დავისაჯო მეც.
თუნდაც შენს გამო.
როგორ გაგაღვიძე.

შენ ცხოვრობდი სიზმარში,
სიზმარი იყო კოშმარული.
იქ ყველას კლავდნენ,
სიკვდილი გდევნიდა შენც

და შენ გარბოდი,
გზას მიიკვლევდი მკვდრებში,
თავზე გენგრეოდა სამყარო,
მე კი გაგაღვიძე.

და შენ შეგაძრწუნა შეუჩვეველმა სიმშვიდემ,
დილის ოთახმა, თეთრმა კედლებმა,
ჩემმა ღიმილმა.

ვერ დაიჯერე ცხადი,
ვეღარც ძილი შეიბრუნე
და მოკვდი,

მოკვდი ისე სწრაფად,
საეჭვოა, რომ მოგესწრო ჩემი შეძულება.
ისე მოკვდი, ჯერაც გიყვარდი.

იყო სხვა ცოდვებიც. უფრო მძიმე. უფრო მსუბუქი.
მძიმეები, რომლებიც არ მახსოვს.
მსუბუქები, რომლებსაც ვმალავ.

და ალბათ დროა, დავისაჯო მეც.
დროა, დავისაჯო მკაცრად.
დროა, გამაღვიძონ მეც.

________________________________________________________________________________

მიმღერე შენი უკუღმართი იავნანა

მიმღერე შენი უკუღმართი იავნანა, შვების სიმღერა
მათთვის, ვინც მხოლოდ დილისპირზე ბრუნდება სახლში
და ვიდრე ღამე მზის სხივებით არ აიმღვრევა –
ვერ შელევია მის წმინდა და სევდიან ნახშირს.
ვინც უკეთესი ვერაფერი ვერ შეძლო, ვიდრე
ღამის ხიდიდან ჯოჯოხეთში ვარდნაა; და ვინც
მზის პირველ სხივებს, როგორც ფილმის მოსაწყენ ტიტრებს,
ისე აჰყურებს. ვისაც სძულს და ვერა თმობს მაინც
თუნდაც ერთ წარსულს, უმახინჯესს. ჰოდა მიმღერე
შენი ხმამწარე იავნანა – მათთვის, ვინც ღმერთზე
მხოლოდ ის იცის, რომ ახლოა, და ვერ იყენებს
მისკენ მიმავალ ვერცერთ რწმენას, არადა ეძებს.
მიმღერე შენი იავნანა, მიმღერე შენი
კანონგარეშე იავნანა მათთვის, ვინც ახლა
ღამენათევი და ნათრევი მიიწევს ქშენით
ცივი სახლისაკენ; იმისაკენ, რასაც ჯერ სახლად
ნათლავს და სჯერა, რომ იქ მაინც დახვდება სითბო,
რომელიც თუნდაც მხოლოდ სხეულს ჭირდება ჯერაც;
სჯერა, რომ სიკვდილს და სიყვარულს რაც უფრო ითმენ,
მით უფრო მშვიდად დაიძინებ. რატომღაც სჯერა.
(იმღერე მისთვის, ვინც თავისი ნახა საფლავი
და თითქმის გული აუჩუყა წარწერამ ნიშში.
სახლებს ანგრევენ, ზღვებს აშრობენ, ტყეებს კაფავენ,
მან კი ვერაფრით მოიკვეთა სიკვდილის შიში.)
მიმღერე შენი იავნანა, შვების სიმღერა
მისთვის, ვინც ლიფტის წითელ ღილაკს დილითღა აჭერს
და მერე სამჯერ წარმოიდგენს, როგორ იღება
ლიფტის კარი დ ვიღაც როგორ დაახლის სამჯერ
სახეში ტყვიას. ვინც საკუთარ გასისხლულ სახეს
და აყმუვლებულ ჭირისუფალ ძაღლებსღა ფიქრობს,
როცა კანკალით დილისპირზე სახლის კარს აღებს
და გაუხდელად მიეგდება; და რათა იკლოს
ძილგამძლე ფიქრმა, ყვავილს ხატავს ბალიშზე თითით
ან წარმოიდგენს, რომ დალია აბი საძილე,
ან თავზე საბანს წაიფარებს, ან კიდევ ითვლის,
ან ცდილობს, თავი მოუყაროს ლექსის ნაწილებს
და გრძნობს, რომ სისხლი თვალებიდან აღარ იღვრება.
აღარც ცრემლები. მხოლოდ შიში, დაღლა და შიში.
მიმღერე შენი უკუღმართი იავნანა, შვების სიმღერა
მათთვის, ვინც მხოლოდ დილისპირზე ეფლობა ძილში.

Advertisements

კომენტარის დატოვება

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  შეცვლა )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  შეცვლა )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  შეცვლა )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  შეცვლა )

Connecting to %s